BASILI HİSSE SENETLERİNİN (PAYLARIN) KAYDİLEŞTİRİLMESİNİN SERÜVENİ

Paylar (hisse senetleri) mülga 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca ve bu Kanunu yürürlükten kaldıran 06.02.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) uyarınca menkul kıymet ve bu kapsamda sermaye piyasası aracı olarak tanımlanmıştır. 6362 sayılı SPKn’nun Kapsam başlıklı 2’nci maddesi uyarınca, sermaye piyasası araçları (SPA), bunların ihracı ve halka arzı Sermaye Piyasası Kanunu’na tabidir. Halka açık olmayan ortaklıkların halka arz edilmeyen pay ihraçları ise bu Kanun’un kapsamı dışındadır.

Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesi, ilk olarak 1999 yılında, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 10/A maddesi ile yasal olarak düzenlenmiş, 28.11.2005 tarihine kadar, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören ve fiziken Takasbank kasalarında tutulan pay senetleri, bu tarihte topluca kaydileştirilmiş, bu tarihten sonra yeni sermaye piyasası araçları tamamen kaydî olarak ihraç edilmeye ve halka açık şirketlerin halka arz edilmeyen payları da dâhil olmak üzere sermayenin tamamını temsil eden payları kayden izlenmeye başlamıştır.

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesine 6111 sayılı Yasa’nın 157’nci maddesi ile eklenen dördüncü fıkra uyarınca, “her bir sermaye piyasası aracı için Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından kayden izlemenin başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna; 31.12.2012 tarihine kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları pay senedi ise, ihraççıya yasal olarak intikal eder. Bu durumda paydan doğmuş olan haklar, pay senetlerinin ihraççıya intikali tarihinde kendiliğinden sona ermiş sayılır”.

30.12.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu yürürlükten kaldırılmış olup 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 13/4 maddesinde 31.12.2012 tarihine kadar kaydileştirilmeyen payların kamu tüzel kişiliğini haiz Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)’ne intikal edeceği ve YTM tarafından bu payların 3 ay içerisinde satılacağı düzenlenmiştir.

Ancak Anayasa Mahkemesinin 22.10.2015 tarihli kararıyla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 13/4 maddesini kısmen iptal etmesi nedeniyle, kaydileştirilmesine karar verilmiş ancak henüz kaydileştirilmemiş payların hukuksal durumunda ortaya çıkan belirsizlik 07.09.2016 tarihinde yürürlüğe giren “6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 13’üncü Maddesinin 4. Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” (RG: 07.09.2016 – 29824)  ile giderilmiş ve Davacının dava konusu paylarının YTM’ye başvurması halinde ya aynen ya da nemasıyla birlikte mislen iade edileceği düzenlenmiştir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararı’nın hüküm bölümü aşağıdaki gibidir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı: 2015/29

Karar Sayısı:2015/95

Karar Tarihi: 22.10.2015

HÜKÜM: 6.12.2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 13. Maddesinin (4) numaralı fıkrasının;

A- Birinci ve ikince cümlelerinin ve üçüncü cümlesinde yer alan “Teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları ise kaydileştirilme kararından sonra borsada işlem göremez, aracı kurumlarca bu sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık edilemez…” bölümünün, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulama olanağı bulunmadığından, bu cümlelere ve bölüme ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,

B- Üçüncü cümlesinde yer alan “… ve katılma belgelerinin geri alımı yapılamaz” ibaresi ile dördüncü, beşinci ve altıncı cümlelerinin Anayasa’ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, OYBİRLİĞİYLE 22.10.2015 tarihinde karar verildi.

Bu çerçevede, 6111 sayılı Kanun’la YTM’ye devredilen yatırım fonu katılma belgeleri ve buna bağlı haklar, Anayasa Mahkemesi’nin mülkiyet hakkına müdahale niteliğindeki bu Kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı sebebiyle iptal edilmesi sebebiyle ortaya çıkan hukukî boşluk, aynı şekilde işleme tabi tutulan hisse senetlerini de kapsayacak şekilde, 07.09.2016 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik ile doldurulmuştur.

Bu Yönetmelik ile öngörülen usul, hak sahibinin, yetkili aracı kurum aracılığıyla ya da bizzat YTM’ye gerekli formları doldurarak ve bilgileri sağlayarak başvurması üzerine paylara ilişkin bütün hak (bedelli pay, bedelsiz pay ve temettü hakları gibi) hesaplamaları YTM’ce yapıldıktan ve hak sahipliği tespit edildikten sonra kazanılmış haklarıyla birlikte paylarının hesabına geçirilmesi şeklindedir.